पशुधन क्षेत्रातील मिथेन कमी करण्यासाठी नाविन्यपूर्ण उपाययोजना” या विषयावर नागपूरमध्ये आगळीवेगळी कार्यशाळा संपन्न.

“Methane Matters – Innovations and Strategies for Methane Mitigation in Livestock” या विषयावर आधारित एक आगळीवेगळी कार्यशाळा नुकतीच नागपूर येथे डॉ. सतीश राजू, प्रादेशिक संयुक्त आयुक्त, पशुसंवर्धन विभाग, महाराष्ट्र शासन यांच्या पुढाकाराने आयोजित करण्यात आली. या कार्यक्रमाचे उद्घाटन मा. अशिषजी जयस्वाल, राज्य मंत्री, महाराष्ट्र शासन यांच्या हस्ते झाले. त्यांनी आपल्या उद्घाटनपर भाषणात दूध उत्पादन वाढ, मिथेन उत्सर्जनात घट आणि कार्बन क्रेडिट्सद्वारे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवण्याच्या दृष्टीने अशा उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित केले.

या कार्यशाळेत पशुधनातील मिथेन उत्सर्जन कमी करण्याच्या दृष्टीने नाविन्यपूर्ण उपाययोजनांवर चर्चा झाली. विशेष आकर्षण ठरले अमेरिकेतील ArkeaBio या जैवतंत्रज्ञान कंपनीचे CEO श्री. कॉलिन साउथ यांचे सत्र, ज्यामध्ये त्यांनी मिथेन कमी करणाऱ्या लसींसारख्या आधुनिक उपाययोजनांची माहिती दिली.
कार्यशाळेतील एक प्रमुख तांत्रिक सत्र डॉ. अतुल ढोक, प्राध्यापक, प्राणी पोषण, नागपूर पशुवैद्यकीय महाविद्यालय यांनी घेतले. त्यांनी र्युमिनंट्समधील एंटेरिक फर्मेंटेशनची प्रक्रिया, त्यातून होणारे मिथेन उत्सर्जन व त्यावर नियंत्रण मिळवण्याचे उपाय यावर सविस्तर आणि शास्त्रीय भाष्य केले. सहभागींच्या विशेष पसंतीस हे सत्र उतरले.
मा. मंत्री श्री. जयस्वाल यांनी शाश्वत पशुपालनाच्या गरजेवर भर दिला आणि शेतकरी हे हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी करण्याचे मुख्य घटक असल्याचे सांगितले. त्यांनी यावेळी घोषित केले की गडचिरोली जिल्ह्यात “पशुपालन प्रकल्पांसाठी उत्कृष्टता केंद्र” स्थापन करण्यात येईल. या उपक्रमामुळे शेतकऱ्यांना दर प्राणी सालाना अंदाजे ₹५००० अतिरिक्त उत्पन्न मिळण्याची शक्यता आहे. हे केंद्र शाश्वत पशुपालनाचे एक मॉडेल म्हणून कार्य करेल.
या कार्यशाळेत विदर्भातील २०० पेक्षा अधिक पशुवैद्यकीय अधिकारी उपस्थित होते. त्यांनी मिथेन उत्सर्जनाच्या आव्हानांवर सखोल चर्चा केली आणि नवे उपाय शोधले. शेतकरी, शास्त्रज्ञ आणि औद्योगिक क्षेत्रातील तज्ज्ञ यांच्यातील अनुभवांची देवाणघेवाण आणि सहकार्य या कार्यशाळेची खास वैशिष्ट्ये ठरली.
ही कार्यशाळा मिथेन उत्सर्जनासंबंधी जनजागृती आणि उपाययोजना यावर लक्ष केंद्रित करून आयोजित करण्यात आली होती. याचे आयोजन अत्यंत यशस्वी ठरले असून सहभागींच्या सकारात्मक प्रतिक्रियांमुळे अशा आणखी उपक्रमांची गरज अधोरेखित झाली. या उपक्रमाचे निष्कर्ष माननीय मुख्यमंत्री आणि पशुसंवर्धन मंत्र्यांशी विशेष बैठकीत मांडण्यात येणार आहेत.
या कार्यशाळेच्या माध्यमातून महाराष्ट्र शासनाने शाश्वत पशुपालन व हरितगृह वायू कमी करण्याच्या दिशेने असलेली वचनबद्धता अधोरेखित केली आहे. हवामान बदलाच्या आव्हानांना सामोरे जात असताना, “Methane Matters” कार्यशाळा ही सकारात्मक बदल आणि शाश्वत विकासासाठी आशेचा किरण ठरली.